🕉️ 22 November 2026, Sunday · 11:13:12 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

सुश्रीक (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासुश्रीकःसुश्रीकौसुश्रीकाः
द्वितीयासुश्रीकम्सुश्रीकौसुश्रीकान्
तृतीयासुश्रीकेणसुश्रीकाभ्याम्सुश्रीकैः
चतुर्थीसुश्रीकायसुश्रीकाभ्याम्सुश्रीकेभ्यः
पञ्चमीसुश्रीकात् / सुश्रीकाद्सुश्रीकाभ्याम्सुश्रीकेभ्यः
षष्ठीसुश्रीकस्यसुश्रीकयोःसुश्रीकाणाम्
सप्तमीसुश्रीकेसुश्रीकयोःसुश्रीकेषु
सम्बोधनहे सुश्रीकहे सुश्रीकौहे सुश्रीकाः

अर्थ: —
English: id., Hariv.; Sāh.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

सुश्रीक (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासुश्रीकम्सुश्रीकेसुश्रीकाणि
द्वितीयासुश्रीकम्सुश्रीकेसुश्रीकाणि
तृतीयासुश्रीकेणसुश्रीकाभ्याम्सुश्रीकैः
चतुर्थीसुश्रीकायसुश्रीकाभ्याम्सुश्रीकेभ्यः
पञ्चमीसुश्रीकात् / सुश्रीकाद्सुश्रीकाभ्याम्सुश्रीकेभ्यः
षष्ठीसुश्रीकस्यसुश्रीकयोःसुश्रीकाणाम्
सप्तमीसुश्रीकेसुश्रीकयोःसुश्रीकेषु
सम्बोधनहे सुश्रीकहे सुश्रीकेहे सुश्रीकाणि

अर्थ: —
English: id., Hariv.; Sāh.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬