🕉️ 23 November 2026, Monday · 02:24:43 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

सुसम्मत (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासुसम्मतःसुसम्मतौसुसम्मताः
द्वितीयासुसम्मतम्सुसम्मतौसुसम्मतान्
तृतीयासुसम्मतेनसुसम्मताभ्याम्सुसम्मतैः
चतुर्थीसुसम्मतायसुसम्मताभ्याम्सुसम्मतेभ्यः
पञ्चमीसुसम्मतात् / सुसम्मताद्सुसम्मताभ्याम्सुसम्मतेभ्यः
षष्ठीसुसम्मतस्यसुसम्मतयोःसुसम्मतानाम्
सप्तमीसुसम्मतेसुसम्मतयोःसुसम्मतेषु
सम्बोधनहे सुसम्मतहे सुसम्मतौहे सुसम्मताः

अर्थ: —
English: much honoured, highly approved, MBh.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

सुसम्मत (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासुसम्मतम्सुसम्मतेसुसम्मतानि
द्वितीयासुसम्मतम्सुसम्मतेसुसम्मतानि
तृतीयासुसम्मतेनसुसम्मताभ्याम्सुसम्मतैः
चतुर्थीसुसम्मतायसुसम्मताभ्याम्सुसम्मतेभ्यः
पञ्चमीसुसम्मतात् / सुसम्मताद्सुसम्मताभ्याम्सुसम्मतेभ्यः
षष्ठीसुसम्मतस्यसुसम्मतयोःसुसम्मतानाम्
सप्तमीसुसम्मतेसुसम्मतयोःसुसम्मतेषु
सम्बोधनहे सुसम्मतहे सुसम्मतेहे सुसम्मतानि

अर्थ: —
English: much honoured, highly approved, MBh.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬