🕉️ 23 November 2026, Monday · 03:15:10 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

सूर्यातप (पुंलिङ्ग)

सूरि (सूर्य) + आतप (गर्मी, धूप)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासूर्यातपःसूर्यातपौसूर्यातपाः
द्वितीयासूर्यातपम्सूर्यातपौसूर्यातपान्
तृतीयासूर्यातपेनसूर्यातपाभ्याम्सूर्यातपैः
चतुर्थीसूर्यातपायसूर्यातपाभ्याम्सूर्यातपेभ्यः
पञ्चमीसूर्यातपात् / सूर्यातपाद्सूर्यातपाभ्याम्सूर्यातपेभ्यः
षष्ठीसूर्यातपस्यसूर्यातपयोःसूर्यातपानाम्
सप्तमीसूर्यातपेसूर्यातपयोःसूर्यातपेषु
सम्बोधनहे सूर्यातपहे सूर्यातपौहे सूर्यातपाः

अर्थ: सूरि (सूर्य) + आतप (गर्मी, धूप)
English: the sun's heat (°पे-√ दा, ‘to expose to the sun’ Ml.), Kāv.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬