🕉️ 20 November 2026, Friday · 12:26:52 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

सृप्र (पुंलिङ्ग)

चन्द्रमा

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासृप्रःसृप्रौसृप्राः
द्वितीयासृप्रम्सृप्रौसृप्रान्
तृतीयासृप्रेणसृप्राभ्याम्सृप्रैः
चतुर्थीसृप्रायसृप्राभ्याम्सृप्रेभ्यः
पञ्चमीसृप्रात् / सृप्राद्सृप्राभ्याम्सृप्रेभ्यः
षष्ठीसृप्रस्यसृप्रयोःसृप्राणाम्
सप्तमीसृप्रेसृप्रयोःसृप्रेषु
सम्बोधनहे सृप्रहे सृप्रौहे सृप्राः

अर्थ: चन्द्रमा

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

सृप्र (नपुंसकलिङ्ग)

चन्द्रमा

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासृप्रम्सृप्रेसृप्राणि
द्वितीयासृप्रम्सृप्रेसृप्राणि
तृतीयासृप्रेणसृप्राभ्याम्सृप्रैः
चतुर्थीसृप्रायसृप्राभ्याम्सृप्रेभ्यः
पञ्चमीसृप्रात् / सृप्राद्सृप्राभ्याम्सृप्रेभ्यः
षष्ठीसृप्रस्यसृप्रयोःसृप्राणाम्
सप्तमीसृप्रेसृप्रयोःसृप्रेषु
सम्बोधनहे सृप्रहे सृप्रेहे सृप्राणि

अर्थ: चन्द्रमा
English: slippery, oily (cf. सर्पि॑स्), RV.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें