🕉️ 21 November 2026, Saturday · 12:34:56 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

सेवितृ (पुंलिङ्ग)

सेवक, दास

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासेवितासेवितारौसेवितारः
द्वितीयासेवितारम्सेवितारौसेवितॄन्
तृतीयासेवित्रासेवितृभ्याम्सेवितृभिः
चतुर्थीसेवित्रेसेवितृभ्याम्सेवितृभ्यः
पञ्चमीसेवितुःसेवितृभ्याम्सेवितृभ्यः
षष्ठीसेवितुःसेवित्रोःसेवितॄणाम्
सप्तमीसेवितरिसेवित्रोःसेवितृषु
सम्बोधनहे सेवितःहे सेवितारौहे सेवितारः

अर्थ: सेवक, दास

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

सेवितृ (नपुंसकलिङ्ग)

सेवक, दास

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासेवितृसेवितृणीसेवितॄणि
द्वितीयासेवितृसेवितृणीसेवितॄणि
तृतीयासेवितृणा / सेवित्रासेवितृभ्याम्सेवितृभिः
चतुर्थीसेवितृणे / सेवित्रेसेवितृभ्याम्सेवितृभ्यः
पञ्चमीसेवितृणः / सेवितुःसेवितृभ्याम्सेवितृभ्यः
षष्ठीसेवितृणः / सेवितुःसेवितृणोः / सेवित्रोःसेवितॄणाम्
सप्तमीसेवितृणि / सेवितरिसेवितृणोः / सेवित्रोःसेवितृषु
सम्बोधनहे सेवितृ / हे सेवितःहे सेवितृणीहे सेवितॄणि

अर्थ: सेवक, दास
English: (only ifc.) one who honours or worships, MBh.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें