🕉️ 22 November 2026, Sunday · 08:11:22 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

सैरावत् (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासैरावान्सैरावन्तौसैरावन्तः
द्वितीयासैरावन्तम्सैरावन्तौसैरावतः
तृतीयासैरावतासैरावद्भ्याम्सैरावद्भिः
चतुर्थीसैरावतेसैरावद्भ्याम्सैरावद्भ्यः
पञ्चमीसैरावतःसैरावद्भ्याम्सैरावद्भ्यः
षष्ठीसैरावतःसैरावतोःसैरावताम्
सप्तमीसैरावतिसैरावतोःसैरावत्सु
सम्बोधनहे सैरावन्हे सैरावन्तौहे सैरावन्तः

अर्थ: —
English: (accord. to Sāy. connected with इरा, ‘food’ accord. to others with सीर) having plenty of provisions (said of a

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

सैरावत् (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासैरावत् / सैरावद्सैरावतीसैरावन्ति
द्वितीयासैरावत् / सैरावद्सैरावतीसैरावन्ति
तृतीयासैरावतासैरावद्भ्याम्सैरावद्भिः
चतुर्थीसैरावतेसैरावद्भ्याम्सैरावद्भ्यः
पञ्चमीसैरावतःसैरावद्भ्याम्सैरावद्भ्यः
षष्ठीसैरावतःसैरावतोःसैरावताम्
सप्तमीसैरावतिसैरावतोःसैरावत्सु
सम्बोधनहे सैरावत् / हे सैरावद्हे सैरावतीहे सैरावन्ति

अर्थ: —
English: (accord. to Sāy. connected with इरा, ‘food’ accord. to others with सीर) having plenty of provisions (said of a

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें