🕉️ 22 November 2026, Sunday · 03:56:01 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

सोद्योग (पुंलिङ्ग)

प्रबल उद्योग करने वाला, परिश्रमी, सक्रिय, धीर, मेहनती

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासोद्योगःसोद्योगौसोद्योगाः
द्वितीयासोद्योगम्सोद्योगौसोद्योगान्
तृतीयासोद्योगेनसोद्योगाभ्याम्सोद्योगैः
चतुर्थीसोद्योगायसोद्योगाभ्याम्सोद्योगेभ्यः
पञ्चमीसोद्योगात् / सोद्योगाद्सोद्योगाभ्याम्सोद्योगेभ्यः
षष्ठीसोद्योगस्यसोद्योगयोःसोद्योगानाम्
सप्तमीसोद्योगेसोद्योगयोःसोद्योगेषु
सम्बोधनहे सोद्योगहे सोद्योगौहे सोद्योगाः

अर्थ: प्रबल उद्योग करने वाला, परिश्रमी, सक्रिय, धीर, मेहनती

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

सोद्योग (नपुंसकलिङ्ग)

प्रबल उद्योग करने वाला, परिश्रमी, सक्रिय, धीर, मेहनती

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासोद्योगम्सोद्योगेसोद्योगानि
द्वितीयासोद्योगम्सोद्योगेसोद्योगानि
तृतीयासोद्योगेनसोद्योगाभ्याम्सोद्योगैः
चतुर्थीसोद्योगायसोद्योगाभ्याम्सोद्योगेभ्यः
पञ्चमीसोद्योगात् / सोद्योगाद्सोद्योगाभ्याम्सोद्योगेभ्यः
षष्ठीसोद्योगस्यसोद्योगयोःसोद्योगानाम्
सप्तमीसोद्योगेसोद्योगयोःसोद्योगेषु
सम्बोधनहे सोद्योगहे सोद्योगेहे सोद्योगानि

अर्थ: प्रबल उद्योग करने वाला, परिश्रमी, सक्रिय, धीर, मेहनती

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें