🕉️ 20 November 2026, Friday · 01:53:46 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

सोपधि (पुंलिङ्ग)

ब.स . जालसाज

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासोपधिःसोपधीसोपधयः
द्वितीयासोपधिम्सोपधीसोपधीन्
तृतीयासोपधिनासोपधिभ्याम्सोपधिभिः
चतुर्थीसोपधयेसोपधिभ्याम्सोपधिभ्यः
पञ्चमीसोपधेःसोपधिभ्याम्सोपधिभ्यः
षष्ठीसोपधेःसोपध्योःसोपधीनाम्
सप्तमीसोपधौसोपध्योःसोपधिषु
सम्बोधनहे सोपधेहे सोपधीहे सोपधयः

अर्थ: ब.स . जालसाज

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

सोपधि (स्त्रीलिङ्ग)

ब.स . जालसाज

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासोपधिःसोपधीसोपधयः
द्वितीयासोपधिम्सोपधीसोपधीः
तृतीयासोपध्यासोपधिभ्याम्सोपधिभिः
चतुर्थीसोपधये / सोपध्यैसोपधिभ्याम्सोपधिभ्यः
पञ्चमीसोपधेः / सोपध्याःसोपधिभ्याम्सोपधिभ्यः
षष्ठीसोपधेः / सोपध्याःसोपध्योःसोपधीनाम्
सप्तमीसोपधौ / सोपध्याम्सोपध्योःसोपधिषु
सम्बोधनहे सोपधेहे सोपधीहे सोपधयः

अर्थ: ब.स . जालसाज

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

सोपधि (नपुंसकलिङ्ग)

ब.स . जालसाज

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासोपधिसोपधिनीसोपधीनि
द्वितीयासोपधिसोपधिनीसोपधीनि
तृतीयासोपधिनासोपधिभ्याम्सोपधिभिः
चतुर्थीसोपधिनेसोपधिभ्याम्सोपधिभ्यः
पञ्चमीसोपधिनःसोपधिभ्याम्सोपधिभ्यः
षष्ठीसोपधिनःसोपधिनोःसोपधीनाम्
सप्तमीसोपधिनिसोपधिनोःसोपधिषु
सम्बोधनहे सोपधि / हे सोपधेहे सोपधिनीहे सोपधीनि

अर्थ: ब.स . जालसाज

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें