🕉️ 21 November 2026, Saturday · 08:58:38 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

सोपाधि (पुंलिङ्ग)

सह उपाधिना - ब.स . , पक्षे कप्

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासोपाधिःसोपाधीसोपाधयः
द्वितीयासोपाधिम्सोपाधीसोपाधीन्
तृतीयासोपाधिनासोपाधिभ्याम्सोपाधिभिः
चतुर्थीसोपाधयेसोपाधिभ्याम्सोपाधिभ्यः
पञ्चमीसोपाधेःसोपाधिभ्याम्सोपाधिभ्यः
षष्ठीसोपाधेःसोपाध्योःसोपाधीनाम्
सप्तमीसोपाधौसोपाध्योःसोपाधिषु
सम्बोधनहे सोपाधेहे सोपाधीहे सोपाधयः

अर्थ: सह उपाधिना - ब.स . , पक्षे कप्

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

सोपाधि (स्त्रीलिङ्ग)

सह उपाधिना - ब.स . , पक्षे कप्

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासोपाधिःसोपाधीसोपाधयः
द्वितीयासोपाधिम्सोपाधीसोपाधीः
तृतीयासोपाध्यासोपाधिभ्याम्सोपाधिभिः
चतुर्थीसोपाधये / सोपाध्यैसोपाधिभ्याम्सोपाधिभ्यः
पञ्चमीसोपाधेः / सोपाध्याःसोपाधिभ्याम्सोपाधिभ्यः
षष्ठीसोपाधेः / सोपाध्याःसोपाध्योःसोपाधीनाम्
सप्तमीसोपाधौ / सोपाध्याम्सोपाध्योःसोपाधिषु
सम्बोधनहे सोपाधेहे सोपाधीहे सोपाधयः

अर्थ: सह उपाधिना - ब.स . , पक्षे कप्

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

सोपाधि (नपुंसकलिङ्ग)

सह उपाधिना - ब.स . , पक्षे कप्

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासोपाधिसोपाधिनीसोपाधीनि
द्वितीयासोपाधिसोपाधिनीसोपाधीनि
तृतीयासोपाधिनासोपाधिभ्याम्सोपाधिभिः
चतुर्थीसोपाधिनेसोपाधिभ्याम्सोपाधिभ्यः
पञ्चमीसोपाधिनःसोपाधिभ्याम्सोपाधिभ्यः
षष्ठीसोपाधिनःसोपाधिनोःसोपाधीनाम्
सप्तमीसोपाधिनिसोपाधिनोःसोपाधिषु
सम्बोधनहे सोपाधि / हे सोपाधेहे सोपाधिनीहे सोपाधीनि

अर्थ: सह उपाधिना - ब.स . , पक्षे कप्

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें