🕉️ 22 November 2026, Sunday · 11:06:19 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

सोमग्रह (पुंलिङ्ग)

सोमरस रखने का पात्र

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासोमग्रहःसोमग्रहौसोमग्रहाः
द्वितीयासोमग्रहम्सोमग्रहौसोमग्रहान्
तृतीयासोमग्रहेणसोमग्रहाभ्याम्सोमग्रहैः
चतुर्थीसोमग्रहायसोमग्रहाभ्याम्सोमग्रहेभ्यः
पञ्चमीसोमग्रहात् / सोमग्रहाद्सोमग्रहाभ्याम्सोमग्रहेभ्यः
षष्ठीसोमग्रहस्यसोमग्रहयोःसोमग्रहाणाम्
सप्तमीसोमग्रहेसोमग्रहयोःसोमग्रहेषु
सम्बोधनहे सोमग्रहहे सोमग्रहौहे सोमग्रहाः

अर्थ: सोमरस रखने का पात्र

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

सोमग्रह (नपुंसकलिङ्ग)

सोमरस रखने का पात्र

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासोमग्रहम्सोमग्रहेसोमग्रहाणि
द्वितीयासोमग्रहम्सोमग्रहेसोमग्रहाणि
तृतीयासोमग्रहेणसोमग्रहाभ्याम्सोमग्रहैः
चतुर्थीसोमग्रहायसोमग्रहाभ्याम्सोमग्रहेभ्यः
पञ्चमीसोमग्रहात् / सोमग्रहाद्सोमग्रहाभ्याम्सोमग्रहेभ्यः
षष्ठीसोमग्रहस्यसोमग्रहयोःसोमग्रहाणाम्
सप्तमीसोमग्रहेसोमग्रहयोःसोमग्रहेषु
सम्बोधनहे सोमग्रहहे सोमग्रहेहे सोमग्रहाणि

अर्थ: सोमरस रखने का पात्र

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬