🕉️ 20 November 2026, Friday · 04:34:09 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

सोर्मि (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासोर्मिःसोर्मीसोर्मयः
द्वितीयासोर्मिम्सोर्मीसोर्मीन्
तृतीयासोर्मिणासोर्मिभ्याम्सोर्मिभिः
चतुर्थीसोर्मयेसोर्मिभ्याम्सोर्मिभ्यः
पञ्चमीसोर्मेःसोर्मिभ्याम्सोर्मिभ्यः
षष्ठीसोर्मेःसोर्म्योःसोर्मीणाम्
सप्तमीसोर्मौसोर्म्योःसोर्मिषु
सम्बोधनहे सोर्मेहे सोर्मीहे सोर्मयः

अर्थ: —
English: having waves, heaving, surging, Śiś.; Kathās.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

सोर्मि (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासोर्मिसोर्मिणीसोर्मीणि
द्वितीयासोर्मिसोर्मिणीसोर्मीणि
तृतीयासोर्मिणासोर्मिभ्याम्सोर्मिभिः
चतुर्थीसोर्मिणे / सोर्मयेसोर्मिभ्याम्सोर्मिभ्यः
पञ्चमीसोर्मिणः / सोर्मेःसोर्मिभ्याम्सोर्मिभ्यः
षष्ठीसोर्मिणः / सोर्मेःसोर्मिणोः / सोर्म्योःसोर्मीणाम्
सप्तमीसोर्मिणि / सोर्मौसोर्मिणोः / सोर्म्योःसोर्मिषु
सम्बोधनहे सोर्मि / हे सोर्मेहे सोर्मिणीहे सोर्मीणि

अर्थ: —
English: having waves, heaving, surging, Śiś.; Kathās.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें