🕉️ 22 November 2026, Sunday · 02:06:54 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

सौमनस्य (नपुंसकलिङ्ग)

मन का संतोष, आनन्द, प्रसन्नता

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासौमनस्यम्सौमनस्येसौमनस्यानि
द्वितीयासौमनस्यम्सौमनस्येसौमनस्यानि
तृतीयासौमनस्येनसौमनस्याभ्याम्सौमनस्यैः
चतुर्थीसौमनस्यायसौमनस्याभ्याम्सौमनस्येभ्यः
पञ्चमीसौमनस्यात् / सौमनस्याद्सौमनस्याभ्याम्सौमनस्येभ्यः
षष्ठीसौमनस्यस्यसौमनस्ययोःसौमनस्यानाम्
सप्तमीसौमनस्येसौमनस्ययोःसौमनस्येषु
सम्बोधनहे सौमनस्यहे सौमनस्येहे सौमनस्यानि

अर्थ: मन का संतोष, आनन्द, प्रसन्नता

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

सौमनस्य (पुंलिङ्ग)

मन का संतोष, आनन्द, प्रसन्नता

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासौमनस्यःसौमनस्यौसौमनस्याः
द्वितीयासौमनस्यम्सौमनस्यौसौमनस्यान्
तृतीयासौमनस्येनसौमनस्याभ्याम्सौमनस्यैः
चतुर्थीसौमनस्यायसौमनस्याभ्याम्सौमनस्येभ्यः
पञ्चमीसौमनस्यात् / सौमनस्याद्सौमनस्याभ्याम्सौमनस्येभ्यः
षष्ठीसौमनस्यस्यसौमनस्ययोःसौमनस्यानाम्
सप्तमीसौमनस्येसौमनस्ययोःसौमनस्येषु
सम्बोधनहे सौमनस्यहे सौमनस्यौहे सौमनस्याः

अर्थ: मन का संतोष, आनन्द, प्रसन्नता
English: causing gladness or cheerfulness of mind, BhP.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें