🕉️ 19 November 2026, Thursday · 06:54:20 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

सौम्य (पुंलिङ्ग)

चंद्र संबंधी, चन्द्रमा के लिए पावन

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासौम्यःसौम्यौसौम्याः
द्वितीयासौम्यम्सौम्यौसौम्यान्
तृतीयासौम्येनसौम्याभ्याम्सौम्यैः
चतुर्थीसौम्यायसौम्याभ्याम्सौम्येभ्यः
पञ्चमीसौम्यात् / सौम्याद्सौम्याभ्याम्सौम्येभ्यः
षष्ठीसौम्यस्यसौम्ययोःसौम्यानाम्
सप्तमीसौम्येसौम्ययोःसौम्येषु
सम्बोधनहे सौम्यहे सौम्यौहे सौम्याः

अर्थ: चंद्र संबंधी, चन्द्रमा के लिए पावन
संस्कृत: पर्याय: रौहिणेय, बुध, अभिजात, प्राप्तरूप, स्वरूप

📚 अमरकोश में:
• बुध के नाम (१.३.२८) — पर्याय: रौहिणेय, बुध

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

सौम्य (नपुंसकलिङ्ग)

चंद्र संबंधी, चन्द्रमा के लिए पावन

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासौम्यम्सौम्येसौम्यानि
द्वितीयासौम्यम्सौम्येसौम्यानि
तृतीयासौम्येनसौम्याभ्याम्सौम्यैः
चतुर्थीसौम्यायसौम्याभ्याम्सौम्येभ्यः
पञ्चमीसौम्यात् / सौम्याद्सौम्याभ्याम्सौम्येभ्यः
षष्ठीसौम्यस्यसौम्ययोःसौम्यानाम्
सप्तमीसौम्येसौम्ययोःसौम्येषु
सम्बोधनहे सौम्यहे सौम्येहे सौम्यानि

अर्थ: चंद्र संबंधी, चन्द्रमा के लिए पावन
संस्कृत: पर्याय: रौहिणेय, बुध, अभिजात, प्राप्तरूप, स्वरूप

📚 अमरकोश में:
• बुध के नाम (१.३.२८) — पर्याय: रौहिणेय, बुध

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें