🕉️ 22 November 2026, Sunday · 04:24:37 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

सौहार्द (पुंलिङ्ग)

मित्र का पुत्र

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासौहार्दःसौहार्दौसौहार्दाः
द्वितीयासौहार्दम्सौहार्दौसौहार्दान्
तृतीयासौहार्देनसौहार्दाभ्याम्सौहार्दैः
चतुर्थीसौहार्दायसौहार्दाभ्याम्सौहार्देभ्यः
पञ्चमीसौहार्दात् / सौहार्दाद्सौहार्दाभ्याम्सौहार्देभ्यः
षष्ठीसौहार्दस्यसौहार्दयोःसौहार्दानाम्
सप्तमीसौहार्देसौहार्दयोःसौहार्देषु
सम्बोधनहे सौहार्दहे सौहार्दौहे सौहार्दाः

अर्थ: मित्र का पुत्र

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

सौहार्द (नपुंसकलिङ्ग)

हृदय की सरलता, स्नेह, सद्भाव, मैत्री

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमासौहार्दम्सौहार्देसौहार्दानि
द्वितीयासौहार्दम्सौहार्देसौहार्दानि
तृतीयासौहार्देनसौहार्दाभ्याम्सौहार्दैः
चतुर्थीसौहार्दायसौहार्दाभ्याम्सौहार्देभ्यः
पञ्चमीसौहार्दात् / सौहार्दाद्सौहार्दाभ्याम्सौहार्देभ्यः
षष्ठीसौहार्दस्यसौहार्दयोःसौहार्दानाम्
सप्तमीसौहार्देसौहार्दयोःसौहार्देषु
सम्बोधनहे सौहार्दहे सौहार्देहे सौहार्दानि

अर्थ: हृदय की सरलता, स्नेह, सद्भाव, मैत्री

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬