🕉️ 20 November 2026, Friday · 02:16:48 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

स्कन्न (पुंलिङ्ग)

पतित, नीचे गिरा हुआ, उतरा हुआ

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमास्कन्नःस्कन्नौस्कन्नाः
द्वितीयास्कन्नम्स्कन्नौस्कन्नान्
तृतीयास्कन्नेनस्कन्नाभ्याम्स्कन्नैः
चतुर्थीस्कन्नायस्कन्नाभ्याम्स्कन्नेभ्यः
पञ्चमीस्कन्नात् / स्कन्नाद्स्कन्नाभ्याम्स्कन्नेभ्यः
षष्ठीस्कन्नस्यस्कन्नयोःस्कन्नानाम्
सप्तमीस्कन्नेस्कन्नयोःस्कन्नेषु
सम्बोधनहे स्कन्नहे स्कन्नौहे स्कन्नाः

अर्थ: पतित, नीचे गिरा हुआ, उतरा हुआ
संस्कृत: पर्याय: स्रस्त, ध्वस्त, भ्रष्ट, पन्न, च्युत

📚 अमरकोश में:
• गिरा हुआ (३.१.१०३) — पर्याय: स्रस्त, ध्वस्त, भ्रष्ट, पन्न, च्युत, गलित

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

स्कन्न (नपुंसकलिङ्ग)

पतित, नीचे गिरा हुआ, उतरा हुआ

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमास्कन्नम्स्कन्नेस्कन्नानि
द्वितीयास्कन्नम्स्कन्नेस्कन्नानि
तृतीयास्कन्नेनस्कन्नाभ्याम्स्कन्नैः
चतुर्थीस्कन्नायस्कन्नाभ्याम्स्कन्नेभ्यः
पञ्चमीस्कन्नात् / स्कन्नाद्स्कन्नाभ्याम्स्कन्नेभ्यः
षष्ठीस्कन्नस्यस्कन्नयोःस्कन्नानाम्
सप्तमीस्कन्नेस्कन्नयोःस्कन्नेषु
सम्बोधनहे स्कन्नहे स्कन्नेहे स्कन्नानि

अर्थ: पतित, नीचे गिरा हुआ, उतरा हुआ
संस्कृत: पर्याय: स्रस्त, ध्वस्त, भ्रष्ट, पन्न, च्युत

📚 अमरकोश में:
• गिरा हुआ (३.१.१०३) — पर्याय: स्रस्त, ध्वस्त, भ्रष्ट, पन्न, च्युत, गलित

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें