🕉️ 20 November 2026, Friday · 08:07:55 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

स्तनभव (पुंलिङ्ग)

एक प्रकार का रतिबन्ध

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमास्तनभवःस्तनभवौस्तनभवाः
द्वितीयास्तनभवम्स्तनभवौस्तनभवान्
तृतीयास्तनभवेनस्तनभवाभ्याम्स्तनभवैः
चतुर्थीस्तनभवायस्तनभवाभ्याम्स्तनभवेभ्यः
पञ्चमीस्तनभवात् / स्तनभवाद्स्तनभवाभ्याम्स्तनभवेभ्यः
षष्ठीस्तनभवस्यस्तनभवयोःस्तनभवानाम्
सप्तमीस्तनभवेस्तनभवयोःस्तनभवेषु
सम्बोधनहे स्तनभवहे स्तनभवौहे स्तनभवाः

अर्थ: एक प्रकार का रतिबन्ध

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

स्तनभव (नपुंसकलिङ्ग)

एक प्रकार का रतिबन्ध

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमास्तनभवम्स्तनभवेस्तनभवानि
द्वितीयास्तनभवम्स्तनभवेस्तनभवानि
तृतीयास्तनभवेनस्तनभवाभ्याम्स्तनभवैः
चतुर्थीस्तनभवायस्तनभवाभ्याम्स्तनभवेभ्यः
पञ्चमीस्तनभवात् / स्तनभवाद्स्तनभवाभ्याम्स्तनभवेभ्यः
षष्ठीस्तनभवस्यस्तनभवयोःस्तनभवानाम्
सप्तमीस्तनभवेस्तनभवयोःस्तनभवेषु
सम्बोधनहे स्तनभवहे स्तनभवेहे स्तनभवानि

अर्थ: एक प्रकार का रतिबन्ध
English: being on the breast, MW.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें