🕉️ 21 November 2026, Saturday · 09:44:01 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

स्तुत्य (पुंलिङ्ग)

श्लाघ्य, प्रशंसनीय, सरहानीय

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमास्तुत्यःस्तुत्यौस्तुत्याः
द्वितीयास्तुत्यम्स्तुत्यौस्तुत्यान्
तृतीयास्तुत्येनस्तुत्याभ्याम्स्तुत्यैः
चतुर्थीस्तुत्यायस्तुत्याभ्याम्स्तुत्येभ्यः
पञ्चमीस्तुत्यात् / स्तुत्याद्स्तुत्याभ्याम्स्तुत्येभ्यः
षष्ठीस्तुत्यस्यस्तुत्ययोःस्तुत्यानाम्
सप्तमीस्तुत्येस्तुत्ययोःस्तुत्येषु
सम्बोधनहे स्तुत्यहे स्तुत्यौहे स्तुत्याः

अर्थ: श्लाघ्य, प्रशंसनीय, सरहानीय

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

स्तुत्य (नपुंसकलिङ्ग)

श्लाघ्य, प्रशंसनीय, सरहानीय

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमास्तुत्यम्स्तुत्येस्तुत्यानि
द्वितीयास्तुत्यम्स्तुत्येस्तुत्यानि
तृतीयास्तुत्येनस्तुत्याभ्याम्स्तुत्यैः
चतुर्थीस्तुत्यायस्तुत्याभ्याम्स्तुत्येभ्यः
पञ्चमीस्तुत्यात् / स्तुत्याद्स्तुत्याभ्याम्स्तुत्येभ्यः
षष्ठीस्तुत्यस्यस्तुत्ययोःस्तुत्यानाम्
सप्तमीस्तुत्येस्तुत्ययोःस्तुत्येषु
सम्बोधनहे स्तुत्यहे स्तुत्येहे स्तुत्यानि

अर्थ: श्लाघ्य, प्रशंसनीय, सरहानीय

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें