🕉️ 21 November 2026, Saturday · 01:02:14 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

स्तोम (पुंलिङ्ग)

प्रशस्ति, स्तुति, सूक्त

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमास्तोमःस्तोमौस्तोमाः
द्वितीयास्तोमम्स्तोमौस्तोमान्
तृतीयास्तोमेनस्तोमाभ्याम्स्तोमैः
चतुर्थीस्तोमायस्तोमाभ्याम्स्तोमेभ्यः
पञ्चमीस्तोमात् / स्तोमाद्स्तोमाभ्याम्स्तोमेभ्यः
षष्ठीस्तोमस्यस्तोमयोःस्तोमानाम्
सप्तमीस्तोमेस्तोमयोःस्तोमेषु
सम्बोधनहे स्तोमहे स्तोमौहे स्तोमाः

अर्थ: प्रशस्ति, स्तुति, सूक्त
संस्कृत: पर्याय: समूह, निवह, व्यूह, सन्दोह, विसर

📚 अमरकोश में:
• समूह के और नाम (२.५.४२) — पर्याय: ओघ, निकर, व्रात, वार, संघात, संचय, समुदाय, समुदय, समवाय, चय

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

स्तोम (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमास्तोमम्स्तोमेस्तोमानि
द्वितीयास्तोमम्स्तोमेस्तोमानि
तृतीयास्तोमेनस्तोमाभ्याम्स्तोमैः
चतुर्थीस्तोमायस्तोमाभ्याम्स्तोमेभ्यः
पञ्चमीस्तोमात् / स्तोमाद्स्तोमाभ्याम्स्तोमेभ्यः
षष्ठीस्तोमस्यस्तोमयोःस्तोमानाम्
सप्तमीस्तोमेस्तोमयोःस्तोमेषु
सम्बोधनहे स्तोमहे स्तोमेहे स्तोमानि

अर्थ: —
संस्कृत: पर्याय: समूह, निवह, व्यूह, सन्दोह, विसर

📚 अमरकोश में:
• समूह के और नाम (२.५.४२) — पर्याय: ओघ, निकर, व्रात, वार, संघात, संचय, समुदाय, समुदय, समवाय, चय

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें