🕉️ 22 November 2026, Sunday · 05:05:18 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

स्थलकमल (नपुंसकलिङ्ग)

पृथ्वी पर उगने वाला कमल

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमास्थलकमलम्स्थलकमलेस्थलकमलानि
द्वितीयास्थलकमलम्स्थलकमलेस्थलकमलानि
तृतीयास्थलकमलेनस्थलकमलाभ्याम्स्थलकमलैः
चतुर्थीस्थलकमलायस्थलकमलाभ्याम्स्थलकमलेभ्यः
पञ्चमीस्थलकमलात् / स्थलकमलाद्स्थलकमलाभ्याम्स्थलकमलेभ्यः
षष्ठीस्थलकमलस्यस्थलकमलयोःस्थलकमलानाम्
सप्तमीस्थलकमलेस्थलकमलयोःस्थलकमलेषु
सम्बोधनहे स्थलकमलहे स्थलकमलेहे स्थलकमलानि

अर्थ: पृथ्वी पर उगने वाला कमल

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

स्थलकमल (पुंलिङ्ग)

स्थलपद्य,भूकमल,स्थल पर उगने वाला कमल पुष्प

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमास्थलकमलःस्थलकमलौस्थलकमलाः
द्वितीयास्थलकमलम्स्थलकमलौस्थलकमलान्
तृतीयास्थलकमलेनस्थलकमलाभ्याम्स्थलकमलैः
चतुर्थीस्थलकमलायस्थलकमलाभ्याम्स्थलकमलेभ्यः
पञ्चमीस्थलकमलात् / स्थलकमलाद्स्थलकमलाभ्याम्स्थलकमलेभ्यः
षष्ठीस्थलकमलस्यस्थलकमलयोःस्थलकमलानाम्
सप्तमीस्थलकमलेस्थलकमलयोःस्थलकमलेषु
सम्बोधनहे स्थलकमलहे स्थलकमलौहे स्थलकमलाः

अर्थ: स्थलपद्य,भूकमल,स्थल पर उगने वाला कमल पुष्प

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें