🕉️ 21 November 2026, Saturday · 08:12:18 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

स्थायुक (पुंलिङ्ग)

जो ठहरने वाला हो, या जिसमें ठहरने की प्रवृत्ति हो

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमास्थायुकःस्थायुकौस्थायुकाः
द्वितीयास्थायुकम्स्थायुकौस्थायुकान्
तृतीयास्थायुकेनस्थायुकाभ्याम्स्थायुकैः
चतुर्थीस्थायुकायस्थायुकाभ्याम्स्थायुकेभ्यः
पञ्चमीस्थायुकात् / स्थायुकाद्स्थायुकाभ्याम्स्थायुकेभ्यः
षष्ठीस्थायुकस्यस्थायुकयोःस्थायुकानाम्
सप्तमीस्थायुकेस्थायुकयोःस्थायुकेषु
सम्बोधनहे स्थायुकहे स्थायुकौहे स्थायुकाः

अर्थ: जो ठहरने वाला हो, या जिसमें ठहरने की प्रवृत्ति हो

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

स्थायुक (नपुंसकलिङ्ग)

जो ठहरने वाला हो, या जिसमें ठहरने की प्रवृत्ति हो

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमास्थायुकम्स्थायुकेस्थायुकानि
द्वितीयास्थायुकम्स्थायुकेस्थायुकानि
तृतीयास्थायुकेनस्थायुकाभ्याम्स्थायुकैः
चतुर्थीस्थायुकायस्थायुकाभ्याम्स्थायुकेभ्यः
पञ्चमीस्थायुकात् / स्थायुकाद्स्थायुकाभ्याम्स्थायुकेभ्यः
षष्ठीस्थायुकस्यस्थायुकयोःस्थायुकानाम्
सप्तमीस्थायुकेस्थायुकयोःस्थायुकेषु
सम्बोधनहे स्थायुकहे स्थायुकेहे स्थायुकानि

अर्थ: जो ठहरने वाला हो, या जिसमें ठहरने की प्रवृत्ति हो

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें