🕉️ 20 November 2026, Friday · 06:56:18 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

स्थाली (स्त्रीलिङ्ग)

मिट्टी का घड़ा या हाँड़ी, रांधने का बर्तन, कड़ाही, बटलोई

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमास्थालीस्थाल्यौस्थाल्यः
द्वितीयास्थालीम्स्थाल्यौस्थालीः
तृतीयास्थाल्यास्थालीभ्याम्स्थालीभिः
चतुर्थीस्थाल्यैस्थालीभ्याम्स्थालीभ्यः
पञ्चमीस्थाल्याःस्थालीभ्याम्स्थालीभ्यः
षष्ठीस्थाल्याःस्थाल्योःस्थालीनाम्
सप्तमीस्थाल्याम्स्थाल्योःस्थालीषु
सम्बोधनहे स्थालिहे स्थाल्यौहे स्थाल्यः

अर्थ: मिट्टी का घड़ा या हाँड़ी, रांधने का बर्तन, कड़ाही, बटलोई
संस्कृत: पर्याय: पिठर, उखा, कुण्ड

📚 अमरकोश में:
• हाँडी/बटलोई (२.९.३२) — पर्याय: पिठर, उखा, कुण्ड

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें