🕉️ 22 November 2026, Sunday · 06:50:55 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

स्थिरमद (पुंलिङ्ग)

स्थिर (शान्त, सचेत) + मद (मादकता, मस्ती)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमास्थिरमदःस्थिरमदौस्थिरमदाः
द्वितीयास्थिरमदम्स्थिरमदौस्थिरमदान्
तृतीयास्थिरमदेनस्थिरमदाभ्याम्स्थिरमदैः
चतुर्थीस्थिरमदायस्थिरमदाभ्याम्स्थिरमदेभ्यः
पञ्चमीस्थिरमदात् / स्थिरमदाद्स्थिरमदाभ्याम्स्थिरमदेभ्यः
षष्ठीस्थिरमदस्यस्थिरमदयोःस्थिरमदानाम्
सप्तमीस्थिरमदेस्थिरमदयोःस्थिरमदेषु
सम्बोधनहे स्थिरमदहे स्थिरमदौहे स्थिरमदाः

अर्थ: स्थिर (शान्त, सचेत) + मद (मादकता, मस्ती)
English: intoxicating to such a degree as to cause lasting effects, Suśr. intoxicated in that manner, L.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

स्थिरमद (नपुंसकलिङ्ग)

स्थिर (शान्त, सचेत) + मद (उग्र प्रणयोन्माद, लालसापूर्ण उत्कण्ठा)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमास्थिरमदम्स्थिरमदेस्थिरमदानि
द्वितीयास्थिरमदम्स्थिरमदेस्थिरमदानि
तृतीयास्थिरमदेनस्थिरमदाभ्याम्स्थिरमदैः
चतुर्थीस्थिरमदायस्थिरमदाभ्याम्स्थिरमदेभ्यः
पञ्चमीस्थिरमदात् / स्थिरमदाद्स्थिरमदाभ्याम्स्थिरमदेभ्यः
षष्ठीस्थिरमदस्यस्थिरमदयोःस्थिरमदानाम्
सप्तमीस्थिरमदेस्थिरमदयोःस्थिरमदेषु
सम्बोधनहे स्थिरमदहे स्थिरमदेहे स्थिरमदानि

अर्थ: स्थिर (शान्त, सचेत) + मद (उग्र प्रणयोन्माद, लालसापूर्ण उत्कण्ठा)
English: intoxicating to such a degree as to cause lasting effects, Suśr. intoxicated in that manner, L.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬