🕉️ 20 November 2026, Friday · 11:50:37 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

स्थौरिन् (पुंलिङ्ग)

पीठ पर बोझा ढोने वाला घोड़ा, लद्दू घोड़ा

🔎 आपका लिखा रूप स्थौरी = प्रथमा विभक्ति, एकवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमास्थौरीस्थौरिणौस्थौरिणः
द्वितीयास्थौरिणम्स्थौरिणौस्थौरिणः
तृतीयास्थौरिणास्थौरिभ्याम्स्थौरिभिः
चतुर्थीस्थौरिणेस्थौरिभ्याम्स्थौरिभ्यः
पञ्चमीस्थौरिणःस्थौरिभ्याम्स्थौरिभ्यः
षष्ठीस्थौरिणःस्थौरिणोःस्थौरिणाम्
सप्तमीस्थौरिणिस्थौरिणोःस्थौरिषु
सम्बोधनहे स्थौरिन्हे स्थौरिणौहे स्थौरिणः

अर्थ: पीठ पर बोझा ढोने वाला घोड़ा, लद्दू घोड़ा
संस्कृत: भारवाह्यश्वः · पर्याय: पृष्ठ्य

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें