🕉️ 20 November 2026, Friday · 12:36:25 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

स्नपन (नपुंसकलिङ्ग)

छिड़कना, नहलाना

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमास्नपनम्स्नपनेस्नपनानि
द्वितीयास्नपनम्स्नपनेस्नपनानि
तृतीयास्नपनेनस्नपनाभ्याम्स्नपनैः
चतुर्थीस्नपनायस्नपनाभ्याम्स्नपनेभ्यः
पञ्चमीस्नपनात् / स्नपनाद्स्नपनाभ्याम्स्नपनेभ्यः
षष्ठीस्नपनस्यस्नपनयोःस्नपनानाम्
सप्तमीस्नपनेस्नपनयोःस्नपनेषु
सम्बोधनहे स्नपनहे स्नपनेहे स्नपनानि

अर्थ: छिड़कना, नहलाना

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

स्नपन (पुंलिङ्ग)

छिड़कना, नहलाना

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमास्नपनःस्नपनौस्नपनाः
द्वितीयास्नपनम्स्नपनौस्नपनान्
तृतीयास्नपनेनस्नपनाभ्याम्स्नपनैः
चतुर्थीस्नपनायस्नपनाभ्याम्स्नपनेभ्यः
पञ्चमीस्नपनात् / स्नपनाद्स्नपनाभ्याम्स्नपनेभ्यः
षष्ठीस्नपनस्यस्नपनयोःस्नपनानाम्
सप्तमीस्नपनेस्नपनयोःस्नपनेषु
सम्बोधनहे स्नपनहे स्नपनौहे स्नपनाः

अर्थ: छिड़कना, नहलाना
English: (fr. Caus.) causing to bathe &c.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें