🕉️ 20 November 2026, Friday · 11:38:31 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

स्नातक (पुंलिङ्ग)

ब्रह्मचर्याश्रम में अध्य्यन समाप्त कर अनुष्ठेय स्नान की विधि पूरा करने वाला ब्राह्मण

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमास्नातकःस्नातकौस्नातकाः
द्वितीयास्नातकम्स्नातकौस्नातकान्
तृतीयास्नातकेनस्नातकाभ्याम्स्नातकैः
चतुर्थीस्नातकायस्नातकाभ्याम्स्नातकेभ्यः
पञ्चमीस्नातकात् / स्नातकाद्स्नातकाभ्याम्स्नातकेभ्यः
षष्ठीस्नातकस्यस्नातकयोःस्नातकानाम्
सप्तमीस्नातकेस्नातकयोःस्नातकेषु
सम्बोधनहे स्नातकहे स्नातकौहे स्नातकाः

अर्थ: ब्रह्मचर्याश्रम में अध्य्यन समाप्त कर अनुष्ठेय स्नान की विधि पूरा करने वाला ब्राह्मण
संस्कृत: पर्याय: आप्लुतव्रती

📚 अमरकोश में:

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें