🕉️ 19 November 2026, Thursday · 03:43:51 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

स्नु (पुंलिङ्ग)

स्ना + कु . पहाड़ का समतल भूखंड

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमास्नुःस्नूस्नवः
द्वितीयास्नुम्स्नूस्नून्
तृतीयास्नुनास्नुभ्याम्स्नुभिः
चतुर्थीस्नवेस्नुभ्याम्स्नुभ्यः
पञ्चमीस्नोःस्नुभ्याम्स्नुभ्यः
षष्ठीस्नोःस्न्वोःस्नूनाम्
सप्तमीस्नौस्न्वोःस्नुषु
सम्बोधनहे स्नोहे स्नूहे स्नवः

अर्थ: स्ना + कु . पहाड़ का समतल भूखंड
संस्कृत: पर्याय: प्रस्थ, सानु, शृङ्ग

📚 अमरकोश में:
• पर्वत का समतल भाग (पठार) (२.३.५) — पर्याय: प्रस्थ, सानु

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

स्नु (स्त्रीलिङ्ग)

स्नायु, कण्डरा, पेशी

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमास्नुःस्नूस्नवः
द्वितीयास्नुम्स्नूस्नूः
तृतीयास्न्वास्नुभ्याम्स्नुभिः
चतुर्थीस्नवे / स्न्वैस्नुभ्याम्स्नुभ्यः
पञ्चमीस्नोः / स्न्वाःस्नुभ्याम्स्नुभ्यः
षष्ठीस्नोः / स्न्वाःस्न्वोःस्नूनाम्
सप्तमीस्नौ / स्न्वाम्स्न्वोःस्नुषु
सम्बोधनहे स्नोहे स्नूहे स्नवः

अर्थ: स्नायु, कण्डरा, पेशी
संस्कृत: पर्याय: प्रस्थ, सानु, शृङ्ग

📚 अमरकोश में:
• पर्वत का समतल भाग (पठार) (२.३.५) — पर्याय: प्रस्थ, सानु

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

स्नु (नपुंसकलिङ्ग)

रिसा हुआ, बूंद-बूंद कर गिरा हुआ, बहा हुआ आदि

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमास्नुस्नुनीस्नूनि
द्वितीयास्नुस्नुनीस्नूनि
तृतीयास्नुनास्नुभ्याम्स्नुभिः
चतुर्थीस्नुने / स्नवेस्नुभ्याम्स्नुभ्यः
पञ्चमीस्नुनः / स्नोःस्नुभ्याम्स्नुभ्यः
षष्ठीस्नुनः / स्नोःस्नुनोः / स्न्वोःस्नूनाम्
सप्तमीस्नुनि / स्नौस्नुनोः / स्न्वोःस्नुषु
सम्बोधनहे स्नु / हे स्नोहे स्नुनीहे स्नूनि

अर्थ: रिसा हुआ, बूंद-बूंद कर गिरा हुआ, बहा हुआ आदि
संस्कृत: पर्याय: प्रस्थ, सानु, शृङ्ग

📚 अमरकोश में:
• पर्वत का समतल भाग (पठार) (२.३.५) — पर्याय: प्रस्थ, सानु

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें