🕉️ 20 November 2026, Friday · 08:24:50 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

स्पृशी (स्त्रीलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमास्पृशीस्पृश्यौस्पृश्यः
द्वितीयास्पृशीम्स्पृश्यौस्पृशीः
तृतीयास्पृश्यास्पृशीभ्याम्स्पृशीभिः
चतुर्थीस्पृश्यैस्पृशीभ्याम्स्पृशीभ्यः
पञ्चमीस्पृश्याःस्पृशीभ्याम्स्पृशीभ्यः
षष्ठीस्पृश्याःस्पृश्योःस्पृशीनाम्
सप्तमीस्पृश्याम्स्पृश्योःस्पृशीषु
सम्बोधनहे स्पृशिहे स्पृश्यौहे स्पृश्यः

अर्थ: —
संस्कृत: पर्याय: निदिग्धिका, व्याघ्री, बृहती, कण्टकारिका, प्रचोदनी
English: the prickly nightshade, Solanum Jacquini, L.

📚 अमरकोश में:
• भटकटैया (कण्टकारी) के नाम (२.४.९३) — पर्याय: निदिग्धिका, व्याघ्री, बृहती, कण्टकारिका

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें