🕉️ 21 November 2026, Saturday · 11:31:30 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

स्फारित (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमास्फारितःस्फारितौस्फारिताः
द्वितीयास्फारितम्स्फारितौस्फारितान्
तृतीयास्फारितेनस्फारिताभ्याम्स्फारितैः
चतुर्थीस्फारितायस्फारिताभ्याम्स्फारितेभ्यः
पञ्चमीस्फारितात् / स्फारिताद्स्फारिताभ्याम्स्फारितेभ्यः
षष्ठीस्फारितस्यस्फारितयोःस्फारितानाम्
सप्तमीस्फारितेस्फारितयोःस्फारितेषु
सम्बोधनहे स्फारितहे स्फारितौहे स्फारिताः

अर्थ: —
English: (fr. Caus.) opened wide, Mālatīm.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

स्फारित (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमास्फारितम्स्फारितेस्फारितानि
द्वितीयास्फारितम्स्फारितेस्फारितानि
तृतीयास्फारितेनस्फारिताभ्याम्स्फारितैः
चतुर्थीस्फारितायस्फारिताभ्याम्स्फारितेभ्यः
पञ्चमीस्फारितात् / स्फारिताद्स्फारिताभ्याम्स्फारितेभ्यः
षष्ठीस्फारितस्यस्फारितयोःस्फारितानाम्
सप्तमीस्फारितेस्फारितयोःस्फारितेषु
सम्बोधनहे स्फारितहे स्फारितेहे स्फारितानि

अर्थ: —
English: (fr. Caus.) opened wide, Mālatīm.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें