🕉️ 19 November 2026, Thursday · 06:54:49 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

स्फोट (पुंलिङ्ग)

फूट निकलना, चटक कर खुलना, फट पड़ना

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमास्फोटःस्फोटौस्फोटाः
द्वितीयास्फोटम्स्फोटौस्फोटान्
तृतीयास्फोटेनस्फोटाभ्याम्स्फोटैः
चतुर्थीस्फोटायस्फोटाभ्याम्स्फोटेभ्यः
पञ्चमीस्फोटात् / स्फोटाद्स्फोटाभ्याम्स्फोटेभ्यः
षष्ठीस्फोटस्यस्फोटयोःस्फोटानाम्
सप्तमीस्फोटेस्फोटयोःस्फोटेषु
सम्बोधनहे स्फोटहे स्फोटौहे स्फोटाः

अर्थ: फूट निकलना, चटक कर खुलना, फट पड़ना

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

स्फोट (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमास्फोटम्स्फोटेस्फोटानि
द्वितीयास्फोटम्स्फोटेस्फोटानि
तृतीयास्फोटेनस्फोटाभ्याम्स्फोटैः
चतुर्थीस्फोटायस्फोटाभ्याम्स्फोटेभ्यः
पञ्चमीस्फोटात् / स्फोटाद्स्फोटाभ्याम्स्फोटेभ्यः
षष्ठीस्फोटस्यस्फोटयोःस्फोटानाम्
सप्तमीस्फोटेस्फोटयोःस्फोटेषु
सम्बोधनहे स्फोटहे स्फोटेहे स्फोटानि

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें