🕉️ 20 November 2026, Friday · 06:46:58 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

स्मयनीय (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमास्मयनीयःस्मयनीयौस्मयनीयाः
द्वितीयास्मयनीयम्स्मयनीयौस्मयनीयान्
तृतीयास्मयनीयेनस्मयनीयाभ्याम्स्मयनीयैः
चतुर्थीस्मयनीयायस्मयनीयाभ्याम्स्मयनीयेभ्यः
पञ्चमीस्मयनीयात् / स्मयनीयाद्स्मयनीयाभ्याम्स्मयनीयेभ्यः
षष्ठीस्मयनीयस्यस्मयनीययोःस्मयनीयानाम्
सप्तमीस्मयनीयेस्मयनीययोःस्मयनीयेषु
सम्बोधनहे स्मयनीयहे स्मयनीयौहे स्मयनीयाः

अर्थ: —
English: to be smiled (n. impers.), MW.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

स्मयनीय (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमास्मयनीयम्स्मयनीयेस्मयनीयानि
द्वितीयास्मयनीयम्स्मयनीयेस्मयनीयानि
तृतीयास्मयनीयेनस्मयनीयाभ्याम्स्मयनीयैः
चतुर्थीस्मयनीयायस्मयनीयाभ्याम्स्मयनीयेभ्यः
पञ्चमीस्मयनीयात् / स्मयनीयाद्स्मयनीयाभ्याम्स्मयनीयेभ्यः
षष्ठीस्मयनीयस्यस्मयनीययोःस्मयनीयानाम्
सप्तमीस्मयनीयेस्मयनीययोःस्मयनीयेषु
सम्बोधनहे स्मयनीयहे स्मयनीयेहे स्मयनीयानि

अर्थ: —
English: to be smiled (n. impers.), MW.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें