🕉️ 20 November 2026, Friday · 03:33:47 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

स्मयाक (पुंलिङ्ग)

स्मय (अभिमान, घमंड) + अक (सुख का अभाव, पीड़ा)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमास्मयाकःस्मयाकौस्मयाकाः
द्वितीयास्मयाकम्स्मयाकौस्मयाकान्
तृतीयास्मयाकेनस्मयाकाभ्याम्स्मयाकैः
चतुर्थीस्मयाकायस्मयाकाभ्याम्स्मयाकेभ्यः
पञ्चमीस्मयाकात् / स्मयाकाद्स्मयाकाभ्याम्स्मयाकेभ्यः
षष्ठीस्मयाकस्यस्मयाकयोःस्मयाकानाम्
सप्तमीस्मयाकेस्मयाकयोःस्मयाकेषु
सम्बोधनहे स्मयाकहे स्मयाकौहे स्मयाकाः

अर्थ: स्मय (अभिमान, घमंड) + अक (सुख का अभाव, पीड़ा)
English: Panicum Miliaceum, L.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें