🕉️ 21 November 2026, Saturday · 11:38:56 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

स्मरकार (पुंलिङ्ग)

स्मर (प्रत्यास्मरण, याद) + कार (कृत्य)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमास्मरकारःस्मरकारौस्मरकाराः
द्वितीयास्मरकारम्स्मरकारौस्मरकारान्
तृतीयास्मरकारेणस्मरकाराभ्याम्स्मरकारैः
चतुर्थीस्मरकारायस्मरकाराभ्याम्स्मरकारेभ्यः
पञ्चमीस्मरकारात् / स्मरकाराद्स्मरकाराभ्याम्स्मरकारेभ्यः
षष्ठीस्मरकारस्यस्मरकारयोःस्मरकाराणाम्
सप्तमीस्मरकारेस्मरकारयोःस्मरकारेषु
सम्बोधनहे स्मरकारहे स्मरकारौहे स्मरकाराः

अर्थ: स्मर (प्रत्यास्मरण, याद) + कार (कृत्य)
English: exciting love, VarBṛS.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

स्मरकार (नपुंसकलिङ्ग)

स्मर (प्रत्यास्मरण, याद) + कार (बनाने वाला, करने वाला)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमास्मरकारम्स्मरकारेस्मरकाराणि
द्वितीयास्मरकारम्स्मरकारेस्मरकाराणि
तृतीयास्मरकारेणस्मरकाराभ्याम्स्मरकारैः
चतुर्थीस्मरकारायस्मरकाराभ्याम्स्मरकारेभ्यः
पञ्चमीस्मरकारात् / स्मरकाराद्स्मरकाराभ्याम्स्मरकारेभ्यः
षष्ठीस्मरकारस्यस्मरकारयोःस्मरकाराणाम्
सप्तमीस्मरकारेस्मरकारयोःस्मरकारेषु
सम्बोधनहे स्मरकारहे स्मरकारेहे स्मरकाराणि

अर्थ: स्मर (प्रत्यास्मरण, याद) + कार (बनाने वाला, करने वाला)
English: exciting love, VarBṛS.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें