🕉️ 21 November 2026, Saturday · 03:44:10 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

स्मरणीय (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमास्मरणीयःस्मरणीयौस्मरणीयाः
द्वितीयास्मरणीयम्स्मरणीयौस्मरणीयान्
तृतीयास्मरणीयेनस्मरणीयाभ्याम्स्मरणीयैः
चतुर्थीस्मरणीयायस्मरणीयाभ्याम्स्मरणीयेभ्यः
पञ्चमीस्मरणीयात् / स्मरणीयाद्स्मरणीयाभ्याम्स्मरणीयेभ्यः
षष्ठीस्मरणीयस्यस्मरणीययोःस्मरणीयानाम्
सप्तमीस्मरणीयेस्मरणीययोःस्मरणीयेषु
सम्बोधनहे स्मरणीयहे स्मरणीयौहे स्मरणीयाः

अर्थ: —
English: to be remembered, memorable (°यं स्मरं-√ कृ, ‘to remind of Kāma’; °यां गतिं-√ नी, ‘to lead to the path of (mer

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

स्मरणीय (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमास्मरणीयम्स्मरणीयेस्मरणीयानि
द्वितीयास्मरणीयम्स्मरणीयेस्मरणीयानि
तृतीयास्मरणीयेनस्मरणीयाभ्याम्स्मरणीयैः
चतुर्थीस्मरणीयायस्मरणीयाभ्याम्स्मरणीयेभ्यः
पञ्चमीस्मरणीयात् / स्मरणीयाद्स्मरणीयाभ्याम्स्मरणीयेभ्यः
षष्ठीस्मरणीयस्यस्मरणीययोःस्मरणीयानाम्
सप्तमीस्मरणीयेस्मरणीययोःस्मरणीयेषु
सम्बोधनहे स्मरणीयहे स्मरणीयेहे स्मरणीयानि

अर्थ: —
English: to be remembered, memorable (°यं स्मरं-√ कृ, ‘to remind of Kāma’; °यां गतिं-√ नी, ‘to lead to the path of (mer

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें