🕉️ 20 November 2026, Friday · 05:28:15 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

स्वक्ष (पुंलिङ्ग)

अच्छी आँखों वाला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमास्वक्षःस्वक्षौस्वक्षाः
द्वितीयास्वक्षम्स्वक्षौस्वक्षान्
तृतीयास्वक्षेणस्वक्षाभ्याम्स्वक्षैः
चतुर्थीस्वक्षायस्वक्षाभ्याम्स्वक्षेभ्यः
पञ्चमीस्वक्षात् / स्वक्षाद्स्वक्षाभ्याम्स्वक्षेभ्यः
षष्ठीस्वक्षस्यस्वक्षयोःस्वक्षाणाम्
सप्तमीस्वक्षेस्वक्षयोःस्वक्षेषु
सम्बोधनहे स्वक्षहे स्वक्षौहे स्वक्षाः

अर्थ: अच्छी आँखों वाला

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

स्वक्ष (नपुंसकलिङ्ग)

अच्छी आँखों वाला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमास्वक्षम्स्वक्षेस्वक्षाणि
द्वितीयास्वक्षम्स्वक्षेस्वक्षाणि
तृतीयास्वक्षेणस्वक्षाभ्याम्स्वक्षैः
चतुर्थीस्वक्षायस्वक्षाभ्याम्स्वक्षेभ्यः
पञ्चमीस्वक्षात् / स्वक्षाद्स्वक्षाभ्याम्स्वक्षेभ्यः
षष्ठीस्वक्षस्यस्वक्षयोःस्वक्षाणाम्
सप्तमीस्वक्षेस्वक्षयोःस्वक्षेषु
सम्बोधनहे स्वक्षहे स्वक्षेहे स्वक्षाणि

अर्थ: अच्छी आँखों वाला

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें