🕉️ 23 November 2026, Monday · 04:47:08 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

स्वञ्चन (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमास्वञ्चनःस्वञ्चनौस्वञ्चनाः
द्वितीयास्वञ्चनम्स्वञ्चनौस्वञ्चनान्
तृतीयास्वञ्चनेनस्वञ्चनाभ्याम्स्वञ्चनैः
चतुर्थीस्वञ्चनायस्वञ्चनाभ्याम्स्वञ्चनेभ्यः
पञ्चमीस्वञ्चनात् / स्वञ्चनाद्स्वञ्चनाभ्याम्स्वञ्चनेभ्यः
षष्ठीस्वञ्चनस्यस्वञ्चनयोःस्वञ्चनानाम्
सप्तमीस्वञ्चनेस्वञ्चनयोःस्वञ्चनेषु
सम्बोधनहे स्वञ्चनहे स्वञ्चनौहे स्वञ्चनाः

अर्थ: —
English: (used in explaining स्व्-अञ्चस् and स्व्-अर्क), Nir.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

स्वञ्चन (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमास्वञ्चनम्स्वञ्चनेस्वञ्चनानि
द्वितीयास्वञ्चनम्स्वञ्चनेस्वञ्चनानि
तृतीयास्वञ्चनेनस्वञ्चनाभ्याम्स्वञ्चनैः
चतुर्थीस्वञ्चनायस्वञ्चनाभ्याम्स्वञ्चनेभ्यः
पञ्चमीस्वञ्चनात् / स्वञ्चनाद्स्वञ्चनाभ्याम्स्वञ्चनेभ्यः
षष्ठीस्वञ्चनस्यस्वञ्चनयोःस्वञ्चनानाम्
सप्तमीस्वञ्चनेस्वञ्चनयोःस्वञ्चनेषु
सम्बोधनहे स्वञ्चनहे स्वञ्चनेहे स्वञ्चनानि

अर्थ: —
English: (used in explaining स्व्-अञ्चस् and स्व्-अर्क), Nir.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬