🕉️ 21 November 2026, Saturday · 05:00:14 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

स्वधामय (पुंलिङ्ग)

स्वधा (स्वतः स्फूर्तता) + आमय (रोग, बीमारी)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमास्वधामयःस्वधामयौस्वधामयाः
द्वितीयास्वधामयम्स्वधामयौस्वधामयान्
तृतीयास्वधामयेनस्वधामयाभ्याम्स्वधामयैः
चतुर्थीस्वधामयायस्वधामयाभ्याम्स्वधामयेभ्यः
पञ्चमीस्वधामयात् / स्वधामयाद्स्वधामयाभ्याम्स्वधामयेभ्यः
षष्ठीस्वधामयस्यस्वधामययोःस्वधामयानाम्
सप्तमीस्वधामयेस्वधामययोःस्वधामयेषु
सम्बोधनहे स्वधामयहे स्वधामयौहे स्वधामयाः

अर्थ: स्वधा (स्वतः स्फूर्तता) + आमय (रोग, बीमारी)
English: ‘full of Sv°’, the female breast, MārkP.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

स्वधामय (नपुंसकलिङ्ग)

स्वधा (स्वतः स्फूर्तता) + आमय (रोग, बीमारी)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमास्वधामयम्स्वधामयेस्वधामयानि
द्वितीयास्वधामयम्स्वधामयेस्वधामयानि
तृतीयास्वधामयेनस्वधामयाभ्याम्स्वधामयैः
चतुर्थीस्वधामयायस्वधामयाभ्याम्स्वधामयेभ्यः
पञ्चमीस्वधामयात् / स्वधामयाद्स्वधामयाभ्याम्स्वधामयेभ्यः
षष्ठीस्वधामयस्यस्वधामययोःस्वधामयानाम्
सप्तमीस्वधामयेस्वधामययोःस्वधामयेषु
सम्बोधनहे स्वधामयहे स्वधामयेहे स्वधामयानि

अर्थ: स्वधा (स्वतः स्फूर्तता) + आमय (रोग, बीमारी)
English: ‘full of Sv°’, the female breast, MārkP.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें