🕉️ 20 November 2026, Friday · 01:19:50 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

स्वर्क (पुंलिङ्ग)

सू (उत्पन्न करने वाला, पैदा करने वाला) + अर्क (प्रकाशकिरण, बिजली की चमक)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमास्वर्कःस्वर्कौस्वर्काः
द्वितीयास्वर्कम्स्वर्कौस्वर्कान्
तृतीयास्वर्केणस्वर्काभ्याम्स्वर्कैः
चतुर्थीस्वर्कायस्वर्काभ्याम्स्वर्केभ्यः
पञ्चमीस्वर्कात् / स्वर्काद्स्वर्काभ्याम्स्वर्केभ्यः
षष्ठीस्वर्कस्यस्वर्कयोःस्वर्काणाम्
सप्तमीस्वर्केस्वर्कयोःस्वर्केषु
सम्बोधनहे स्वर्कहे स्वर्कौहे स्वर्काः

अर्थ: सू (उत्पन्न करने वाला, पैदा करने वाला) + अर्क (प्रकाशकिरण, बिजली की चमक)
English: (fr. 5. सु + अर्क, √ अर्च्) singing or praising beautifully, RV.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

स्वर्क (नपुंसकलिङ्ग)

सू (उत्पन्न करने वाला, पैदा करने वाला) + अर्क (प्रकाशकिरण, बिजली की चमक)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमास्वर्कम्स्वर्केस्वर्काणि
द्वितीयास्वर्कम्स्वर्केस्वर्काणि
तृतीयास्वर्केणस्वर्काभ्याम्स्वर्कैः
चतुर्थीस्वर्कायस्वर्काभ्याम्स्वर्केभ्यः
पञ्चमीस्वर्कात् / स्वर्काद्स्वर्काभ्याम्स्वर्केभ्यः
षष्ठीस्वर्कस्यस्वर्कयोःस्वर्काणाम्
सप्तमीस्वर्केस्वर्कयोःस्वर्केषु
सम्बोधनहे स्वर्कहे स्वर्केहे स्वर्काणि

अर्थ: सू (उत्पन्न करने वाला, पैदा करने वाला) + अर्क (प्रकाशकिरण, बिजली की चमक)
English: (fr. 5. सु + अर्क, √ अर्च्) singing or praising beautifully, RV.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें