🕉️ 22 November 2026, Sunday · 07:06:35 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

स्वर्गत (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमास्वर्गतःस्वर्गतौस्वर्गताः
द्वितीयास्वर्गतम्स्वर्गतौस्वर्गतान्
तृतीयास्वर्गतेनस्वर्गताभ्याम्स्वर्गतैः
चतुर्थीस्वर्गतायस्वर्गताभ्याम्स्वर्गतेभ्यः
पञ्चमीस्वर्गतात् / स्वर्गताद्स्वर्गताभ्याम्स्वर्गतेभ्यः
षष्ठीस्वर्गतस्यस्वर्गतयोःस्वर्गतानाम्
सप्तमीस्वर्गतेस्वर्गतयोःस्वर्गतेषु
सम्बोधनहे स्वर्गतहे स्वर्गतौहे स्वर्गताः

अर्थ: —
English: being in h°, BhP.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

स्वर्गत (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमास्वर्गतम्स्वर्गतेस्वर्गतानि
द्वितीयास्वर्गतम्स्वर्गतेस्वर्गतानि
तृतीयास्वर्गतेनस्वर्गताभ्याम्स्वर्गतैः
चतुर्थीस्वर्गतायस्वर्गताभ्याम्स्वर्गतेभ्यः
पञ्चमीस्वर्गतात् / स्वर्गताद्स्वर्गताभ्याम्स्वर्गतेभ्यः
षष्ठीस्वर्गतस्यस्वर्गतयोःस्वर्गतानाम्
सप्तमीस्वर्गतेस्वर्गतयोःस्वर्गतेषु
सम्बोधनहे स्वर्गतहे स्वर्गतेहे स्वर्गतानि

अर्थ: —
English: being in h°, BhP.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें