🕉️ 20 November 2026, Friday · 10:29:47 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

स्ववस् (पुंलिङ्ग)

स्व (स्वयम्, अपना) + वस् (आवासस्थान)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमास्ववाःस्ववसौस्ववसः
द्वितीयास्ववसम्स्ववसौस्ववसः
तृतीयास्ववसास्ववोभ्याम्स्ववोभिः
चतुर्थीस्ववसेस्ववोभ्याम्स्ववोभ्यः
पञ्चमीस्ववसःस्ववोभ्याम्स्ववोभ्यः
षष्ठीस्ववसःस्ववसोःस्ववसाम्
सप्तमीस्ववसिस्ववसोःस्ववस्सु / स्ववःसु
सम्बोधनहे स्ववःहे स्ववसौहे स्ववसः

अर्थ: स्व (स्वयम्, अपना) + वस् (आवासस्थान)
English: (nom. °वान्) having or affording good protection, RV.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

स्ववस् (नपुंसकलिङ्ग)

स्व (स्वयम्, अपना) + वस् (आवासस्थान)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमास्ववःस्ववसीस्ववांसि
द्वितीयास्ववःस्ववसीस्ववांसि
तृतीयास्ववसास्ववोभ्याम्स्ववोभिः
चतुर्थीस्ववसेस्ववोभ्याम्स्ववोभ्यः
पञ्चमीस्ववसःस्ववोभ्याम्स्ववोभ्यः
षष्ठीस्ववसःस्ववसोःस्ववसाम्
सप्तमीस्ववसिस्ववसोःस्ववस्सु / स्ववःसु
सम्बोधनहे स्ववःहे स्ववसीहे स्ववांसि

अर्थ: स्व (स्वयम्, अपना) + वस् (आवासस्थान)
English: (nom. °वान्) having or affording good protection, RV.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें