🕉️ 20 November 2026, Friday · 05:28:21 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

स्वस्थ (पुंलिङ्ग)

अपने पर डटे रहना

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमास्वस्थःस्वस्थौस्वस्थाः
द्वितीयास्वस्थम्स्वस्थौस्वस्थान्
तृतीयास्वस्थेनस्वस्थाभ्याम्स्वस्थैः
चतुर्थीस्वस्थायस्वस्थाभ्याम्स्वस्थेभ्यः
पञ्चमीस्वस्थात् / स्वस्थाद्स्वस्थाभ्याम्स्वस्थेभ्यः
षष्ठीस्वस्थस्यस्वस्थयोःस्वस्थानाम्
सप्तमीस्वस्थेस्वस्थयोःस्वस्थेषु
सम्बोधनहे स्वस्थहे स्वस्थौहे स्वस्थाः

अर्थ: अपने पर डटे रहना

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

स्वस्थ (नपुंसकलिङ्ग)

अपने पर डटे रहना

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमास्वस्थम्स्वस्थेस्वस्थानि
द्वितीयास्वस्थम्स्वस्थेस्वस्थानि
तृतीयास्वस्थेनस्वस्थाभ्याम्स्वस्थैः
चतुर्थीस्वस्थायस्वस्थाभ्याम्स्वस्थेभ्यः
पञ्चमीस्वस्थात् / स्वस्थाद्स्वस्थाभ्याम्स्वस्थेभ्यः
षष्ठीस्वस्थस्यस्वस्थयोःस्वस्थानाम्
सप्तमीस्वस्थेस्वस्थयोःस्वस्थेषु
सम्बोधनहे स्वस्थहे स्वस्थेहे स्वस्थानि

अर्थ: अपने पर डटे रहना

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें