🕉️ 20 November 2026, Friday · 01:46:38 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

स्वादन (नपुंसकलिङ्ग)

मजा, रस

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमास्वादनम्स्वादनेस्वादनानि
द्वितीयास्वादनम्स्वादनेस्वादनानि
तृतीयास्वादनेनस्वादनाभ्याम्स्वादनैः
चतुर्थीस्वादनायस्वादनाभ्याम्स्वादनेभ्यः
पञ्चमीस्वादनात् / स्वादनाद्स्वादनाभ्याम्स्वादनेभ्यः
षष्ठीस्वादनस्यस्वादनयोःस्वादनानाम्
सप्तमीस्वादनेस्वादनयोःस्वादनेषु
सम्बोधनहे स्वादनहे स्वादनेहे स्वादनानि

अर्थ: मजा, रस

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

स्वादन (पुंलिङ्ग)

मजा, रस

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमास्वादनःस्वादनौस्वादनाः
द्वितीयास्वादनम्स्वादनौस्वादनान्
तृतीयास्वादनेनस्वादनाभ्याम्स्वादनैः
चतुर्थीस्वादनायस्वादनाभ्याम्स्वादनेभ्यः
पञ्चमीस्वादनात् / स्वादनाद्स्वादनाभ्याम्स्वादनेभ्यः
षष्ठीस्वादनस्यस्वादनयोःस्वादनानाम्
सप्तमीस्वादनेस्वादनयोःस्वादनेषु
सम्बोधनहे स्वादनहे स्वादनौहे स्वादनाः

अर्थ: मजा, रस
English: seasoning, making (food) savoury, RV.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें