🕉️ 20 November 2026, Friday · 02:00:30 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

स्वादु (पुंलिङ्ग)

मधुर, सुहावना, चखने में अच्छा, जायकेदार, मजेदार, रुचिकर, मीठा

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमास्वादुःस्वादूस्वादवः
द्वितीयास्वादुम्स्वादूस्वादून्
तृतीयास्वादुनास्वादुभ्याम्स्वादुभिः
चतुर्थीस्वादवेस्वादुभ्याम्स्वादुभ्यः
पञ्चमीस्वादोःस्वादुभ्याम्स्वादुभ्यः
षष्ठीस्वादोःस्वाद्वोःस्वादूनाम्
सप्तमीस्वादौस्वाद्वोःस्वादुषु
सम्बोधनहे स्वादोहे स्वादूहे स्वादवः

अर्थ: मधुर, सुहावना, चखने में अच्छा, जायकेदार, मजेदार, रुचिकर, मीठा
संस्कृत: पर्याय: मधुर

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

स्वादु (स्त्रीलिङ्ग)

मधुर, सुहावना, चखने में अच्छा, जायकेदार, मजेदार, रुचिकर, मीठा

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमास्वादुःस्वादूस्वादवः
द्वितीयास्वादुम्स्वादूस्वादूः
तृतीयास्वाद्वास्वादुभ्याम्स्वादुभिः
चतुर्थीस्वादवे / स्वाद्वैस्वादुभ्याम्स्वादुभ्यः
पञ्चमीस्वादोः / स्वाद्वाःस्वादुभ्याम्स्वादुभ्यः
षष्ठीस्वादोः / स्वाद्वाःस्वाद्वोःस्वादूनाम्
सप्तमीस्वादौ / स्वाद्वाम्स्वाद्वोःस्वादुषु
सम्बोधनहे स्वादोहे स्वादूहे स्वादवः

अर्थ: मधुर, सुहावना, चखने में अच्छा, जायकेदार, मजेदार, रुचिकर, मीठा
संस्कृत: पर्याय: मधुर

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

स्वादु (नपुंसकलिङ्ग)

मधुर, सुहावना, चखने में अच्छा, जायकेदार, मजेदार, रुचिकर, मीठा

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमास्वादुस्वादुनीस्वादूनि
द्वितीयास्वादुस्वादुनीस्वादूनि
तृतीयास्वादुनास्वादुभ्याम्स्वादुभिः
चतुर्थीस्वादुने / स्वादवेस्वादुभ्याम्स्वादुभ्यः
पञ्चमीस्वादुनः / स्वादोःस्वादुभ्याम्स्वादुभ्यः
षष्ठीस्वादुनः / स्वादोःस्वादुनोः / स्वाद्वोःस्वादूनाम्
सप्तमीस्वादुनि / स्वादौस्वादुनोः / स्वाद्वोःस्वादुषु
सम्बोधनहे स्वादु / हे स्वादोहे स्वादुनीहे स्वादूनि

अर्थ: मधुर, सुहावना, चखने में अच्छा, जायकेदार, मजेदार, रुचिकर, मीठा
संस्कृत: पर्याय: मधुर

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें