🕉️ 20 November 2026, Friday · 09:25:27 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

स्वापिन् (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

🔎 आपका लिखा रूप स्वापी = प्रथमा विभक्ति, एकवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमास्वापीस्वापिनौस्वापिनः
द्वितीयास्वापिनम्स्वापिनौस्वापिनः
तृतीयास्वापिनास्वापिभ्याम्स्वापिभिः
चतुर्थीस्वापिनेस्वापिभ्याम्स्वापिभ्यः
पञ्चमीस्वापिनःस्वापिभ्याम्स्वापिभ्यः
षष्ठीस्वापिनःस्वापिनोःस्वापिनाम्
सप्तमीस्वापिनिस्वापिनोःस्वापिषु
सम्बोधनहे स्वापिन्हे स्वापिनौहे स्वापिनः

अर्थ: —
English: causing sleep, lulling to sleep, MW.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

स्वापि (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

🔎 आपका लिखा रूप स्वापी = प्रथमा विभक्ति, द्विवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमास्वापिःस्वापीस्वापयः
द्वितीयास्वापिम्स्वापीस्वापीन्
तृतीयास्वापिनास्वापिभ्याम्स्वापिभिः
चतुर्थीस्वापयेस्वापिभ्याम्स्वापिभ्यः
पञ्चमीस्वापेःस्वापिभ्याम्स्वापिभ्यः
षष्ठीस्वापेःस्वाप्योःस्वापीनाम्
सप्तमीस्वापौस्वाप्योःस्वापिषु
सम्बोधनहे स्वापेहे स्वापीहे स्वापयः

अर्थ: —
English: a good friend or comrade, RV.; VS.; AitBr.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें