🕉️ 22 November 2026, Sunday · 08:12:25 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

स्वासद् (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमास्वासद् / स्वासत्स्वासदौस्वासदः
द्वितीयास्वासदम्स्वासदौस्वासदः
तृतीयास्वासदास्वासद्भ्याम्स्वासद्भिः
चतुर्थीस्वासदेस्वासद्भ्याम्स्वासद्भ्यः
पञ्चमीस्वासदःस्वासद्भ्याम्स्वासद्भ्यः
षष्ठीस्वासदःस्वासदोःस्वासदाम्
सप्तमीस्वासदिस्वासदोःस्वासत्सु
सम्बोधनहे स्वासद् / हे स्वासत्हे स्वासदौहे स्वासदः

अर्थ: —
English: sitting happily by, AV.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

स्वासद् (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमास्वासद् / स्वासत्स्वासदीस्वासन्दि
द्वितीयास्वासद् / स्वासत्स्वासदीस्वासन्दि
तृतीयास्वासदास्वासद्भ्याम्स्वासद्भिः
चतुर्थीस्वासदेस्वासद्भ्याम्स्वासद्भ्यः
पञ्चमीस्वासदःस्वासद्भ्याम्स्वासद्भ्यः
षष्ठीस्वासदःस्वासदोःस्वासदाम्
सप्तमीस्वासदिस्वासदोःस्वासत्सु
सम्बोधनहे स्वासद् / हे स्वासत्हे स्वासदीहे स्वासन्दि

अर्थ: —
English: sitting happily by, AV.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬