🕉️ 22 November 2026, Sunday · 12:52:08 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

स्वाहार (पुंलिङ्ग)

सू (उत्पन्न करने वाला, पैदा करने वाला) + आहार (लाना, ले आना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमास्वाहारःस्वाहारौस्वाहाराः
द्वितीयास्वाहारम्स्वाहारौस्वाहारान्
तृतीयास्वाहारेणस्वाहाराभ्याम्स्वाहारैः
चतुर्थीस्वाहारायस्वाहाराभ्याम्स्वाहारेभ्यः
पञ्चमीस्वाहारात् / स्वाहाराद्स्वाहाराभ्याम्स्वाहारेभ्यः
षष्ठीस्वाहारस्यस्वाहारयोःस्वाहाराणाम्
सप्तमीस्वाहारेस्वाहारयोःस्वाहारेषु
सम्बोधनहे स्वाहारहे स्वाहारौहे स्वाहाराः

अर्थ: सू (उत्पन्न करने वाला, पैदा करने वाला) + आहार (लाना, ले आना)
English: easy to be obtained or procured, R.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

स्वाहार (नपुंसकलिङ्ग)

सू (उत्पन्न करने वाला, पैदा करने वाला) + आहार (लाना, ले आना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमास्वाहारम्स्वाहारेस्वाहाराणि
द्वितीयास्वाहारम्स्वाहारेस्वाहाराणि
तृतीयास्वाहारेणस्वाहाराभ्याम्स्वाहारैः
चतुर्थीस्वाहारायस्वाहाराभ्याम्स्वाहारेभ्यः
पञ्चमीस्वाहारात् / स्वाहाराद्स्वाहाराभ्याम्स्वाहारेभ्यः
षष्ठीस्वाहारस्यस्वाहारयोःस्वाहाराणाम्
सप्तमीस्वाहारेस्वाहारयोःस्वाहारेषु
सम्बोधनहे स्वाहारहे स्वाहारेहे स्वाहाराणि

अर्थ: सू (उत्पन्न करने वाला, पैदा करने वाला) + आहार (लाना, ले आना)
English: easy to be obtained or procured, R.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें