🕉️ 22 November 2026, Sunday · 10:11:38 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

स्विष्ट (पुंलिङ्ग)

वांछित,प्रिय,सुपूजित

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमास्विष्टःस्विष्टौस्विष्टाः
द्वितीयास्विष्टम्स्विष्टौस्विष्टान्
तृतीयास्विष्टेनस्विष्टाभ्याम्स्विष्टैः
चतुर्थीस्विष्टायस्विष्टाभ्याम्स्विष्टेभ्यः
पञ्चमीस्विष्टात् / स्विष्टाद्स्विष्टाभ्याम्स्विष्टेभ्यः
षष्ठीस्विष्टस्यस्विष्टयोःस्विष्टानाम्
सप्तमीस्विष्टेस्विष्टयोःस्विष्टेषु
सम्बोधनहे स्विष्टहे स्विष्टौहे स्विष्टाः

अर्थ: वांछित,प्रिय,सुपूजित

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

स्विष्ट (नपुंसकलिङ्ग)

वांछित,प्रिय,सुपूजित

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमास्विष्टम्स्विष्टेस्विष्टानि
द्वितीयास्विष्टम्स्विष्टेस्विष्टानि
तृतीयास्विष्टेनस्विष्टाभ्याम्स्विष्टैः
चतुर्थीस्विष्टायस्विष्टाभ्याम्स्विष्टेभ्यः
पञ्चमीस्विष्टात् / स्विष्टाद्स्विष्टाभ्याम्स्विष्टेभ्यः
षष्ठीस्विष्टस्यस्विष्टयोःस्विष्टानाम्
सप्तमीस्विष्टेस्विष्टयोःस्विष्टेषु
सम्बोधनहे स्विष्टहे स्विष्टेहे स्विष्टानि

अर्थ: वांछित,प्रिय,सुपूजित

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬