🕉️ 20 November 2026, Friday · 06:08:26 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

स्वेदज (पुंलिङ्ग)

ताप या भाप से उत्पन्न होने वाला, पसीने से उत्पन्न होने वाला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमास्वेदजःस्वेदजौस्वेदजाः
द्वितीयास्वेदजम्स्वेदजौस्वेदजान्
तृतीयास्वेदजेनस्वेदजाभ्याम्स्वेदजैः
चतुर्थीस्वेदजायस्वेदजाभ्याम्स्वेदजेभ्यः
पञ्चमीस्वेदजात् / स्वेदजाद्स्वेदजाभ्याम्स्वेदजेभ्यः
षष्ठीस्वेदजस्यस्वेदजयोःस्वेदजानाम्
सप्तमीस्वेदजेस्वेदजयोःस्वेदजेषु
सम्बोधनहे स्वेदजहे स्वेदजौहे स्वेदजाः

अर्थ: ताप या भाप से उत्पन्न होने वाला, पसीने से उत्पन्न होने वाला

📚 अमरकोश में:

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

स्वेदज (नपुंसकलिङ्ग)

ताप या भाप से उत्पन्न होने वाला, पसीने से उत्पन्न होने वाला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमास्वेदजम्स्वेदजेस्वेदजानि
द्वितीयास्वेदजम्स्वेदजेस्वेदजानि
तृतीयास्वेदजेनस्वेदजाभ्याम्स्वेदजैः
चतुर्थीस्वेदजायस्वेदजाभ्याम्स्वेदजेभ्यः
पञ्चमीस्वेदजात् / स्वेदजाद्स्वेदजाभ्याम्स्वेदजेभ्यः
षष्ठीस्वेदजस्यस्वेदजयोःस्वेदजानाम्
सप्तमीस्वेदजेस्वेदजयोःस्वेदजेषु
सम्बोधनहे स्वेदजहे स्वेदजेहे स्वेदजानि

अर्थ: ताप या भाप से उत्पन्न होने वाला, पसीने से उत्पन्न होने वाला

📚 अमरकोश में:

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें