🕉️ 20 November 2026, Friday · 12:22:34 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

स्वैरिन् (पुंलिङ्ग)

मनमानी करने वाला, स्वेच्छाचारी, अनियन्त्रित, निरंकुश

🔎 आपका लिखा रूप स्वैरी = प्रथमा विभक्ति, एकवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमास्वैरीस्वैरिणौस्वैरिणः
द्वितीयास्वैरिणम्स्वैरिणौस्वैरिणः
तृतीयास्वैरिणास्वैरिभ्याम्स्वैरिभिः
चतुर्थीस्वैरिणेस्वैरिभ्याम्स्वैरिभ्यः
पञ्चमीस्वैरिणःस्वैरिभ्याम्स्वैरिभ्यः
षष्ठीस्वैरिणःस्वैरिणोःस्वैरिणाम्
सप्तमीस्वैरिणिस्वैरिणोःस्वैरिषु
सम्बोधनहे स्वैरिन्हे स्वैरिणौहे स्वैरिणः

अर्थ: मनमानी करने वाला, स्वेच्छाचारी, अनियन्त्रित, निरंकुश
संस्कृत: स्वतन्त्रः · पर्याय: स्वतन्त्र, अपावृत, स्वच्छन्द, निरवग्रह

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

स्वैरिन् (स्त्रीलिङ्ग)

मनमानी करने वाला, स्वेच्छाचारी, अनियन्त्रित, निरंकुश

🔎 आपका लिखा रूप स्वैरी = प्रथमा विभक्ति, एकवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमास्वैरीस्वैरिनौस्वैरिनः
द्वितीयास्वैरिनम्स्वैरिनौस्वैरिनः
तृतीयास्वैरिनास्वैरिभ्याम्स्वैरिभिः
चतुर्थीस्वैरिनेस्वैरिभ्याम्स्वैरिभ्यः
पञ्चमीस्वैरिनःस्वैरिभ्याम्स्वैरिभ्यः
षष्ठीस्वैरिनःस्वैरिनोःस्वैरिनाम्
सप्तमीस्वैरिनिस्वैरिनोःस्वैरिषु
सम्बोधनहे स्वैरिन्हे स्वैरिनौहे स्वैरिनः

अर्थ: मनमानी करने वाला, स्वेच्छाचारी, अनियन्त्रित, निरंकुश
संस्कृत: पर्याय: स्वतन्त्र, अपावृत, स्वच्छन्द, निरवग्रह

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें