🕉️ 20 November 2026, Friday · 10:00:00 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

स्वोरस (पुंलिङ्ग)

तैलीय पदार्थ सिल पर पीसने के बाद उसमें लगा हुआ अंश या तलछुट

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमास्वोरसःस्वोरसौस्वोरसाः
द्वितीयास्वोरसम्स्वोरसौस्वोरसान्
तृतीयास्वोरसेनस्वोरसाभ्याम्स्वोरसैः
चतुर्थीस्वोरसायस्वोरसाभ्याम्स्वोरसेभ्यः
पञ्चमीस्वोरसात् / स्वोरसाद्स्वोरसाभ्याम्स्वोरसेभ्यः
षष्ठीस्वोरसस्यस्वोरसयोःस्वोरसानाम्
सप्तमीस्वोरसेस्वोरसयोःस्वोरसेषु
सम्बोधनहे स्वोरसहे स्वोरसौहे स्वोरसाः

अर्थ: तैलीय पदार्थ सिल पर पीसने के बाद उसमें लगा हुआ अंश या तलछुट

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें