🕉️ 22 November 2026, Sunday · 07:35:06 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

हतचित्त (पुंलिङ्ग)

व्याकुल, घबड़ाया हुआ

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाहतचित्तःहतचित्तौहतचित्ताः
द्वितीयाहतचित्तम्हतचित्तौहतचित्तान्
तृतीयाहतचित्तेनहतचित्ताभ्याम्हतचित्तैः
चतुर्थीहतचित्तायहतचित्ताभ्याम्हतचित्तेभ्यः
पञ्चमीहतचित्तात् / हतचित्ताद्हतचित्ताभ्याम्हतचित्तेभ्यः
षष्ठीहतचित्तस्यहतचित्तयोःहतचित्तानाम्
सप्तमीहतचित्तेहतचित्तयोःहतचित्तेषु
सम्बोधनहे हतचित्तहे हतचित्तौहे हतचित्ताः

अर्थ: व्याकुल, घबड़ाया हुआ

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

हतचित्त (नपुंसकलिङ्ग)

व्याकुल, घबड़ाया हुआ

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाहतचित्तम्हतचित्तेहतचित्तानि
द्वितीयाहतचित्तम्हतचित्तेहतचित्तानि
तृतीयाहतचित्तेनहतचित्ताभ्याम्हतचित्तैः
चतुर्थीहतचित्तायहतचित्ताभ्याम्हतचित्तेभ्यः
पञ्चमीहतचित्तात् / हतचित्ताद्हतचित्ताभ्याम्हतचित्तेभ्यः
षष्ठीहतचित्तस्यहतचित्तयोःहतचित्तानाम्
सप्तमीहतचित्तेहतचित्तयोःहतचित्तेषु
सम्बोधनहे हतचित्तहे हतचित्तेहे हतचित्तानि

अर्थ: व्याकुल, घबड़ाया हुआ

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬